Openingstoespraak tentoonstelling Géricault in MSK

Monsieur l’ Ambassadeur
Beste collega’s
Dames en heren

Wie hier vanavond is, heeft goed gekozen. Wat het Museum voor Schone kunsten hier vanavond aan u presenteert is voor mij opnieuw een meesterwerk. Het is de puzzel van een zoektocht naar het ware zijn van de kunstenaar Géricault. Deze zoektocht voorbij de clichés heeft geleid tot een boeiend verhaal dat klopt in elk detail. De tentoonstelling kent een geschiedenis die tot 30 jaar terug gaat, naar het werk van voormalig directeur Robert Hozee die vandaag exact 2 jaar geleden overleed. Het is dankzij doktor Gregor Wedekind, commissaris van de tentoonstelling en professor aan de universiteit Mainz, dat we dit uitzonderlijk project konden realiseren. Uitgezonderd in Winterthur in 1953 werd nog nooit een Géricaulttentoonstelling georganiseerd buiten Frankrijk.

Er is iets heel bijzonders aan dit museum, dat valt mij elke keer opnieuw op. Met welke behoedzame en doordachte zorg de mensen hier met veel gedrevenheid en vakkennis prachtige tentoonstellingen bouwen. Je voelt dat iedereen hier werkt vanuit een diep respect voor het œuvre, met oog voor elk detail. En er wordt ook gezocht naar verrassende invalshoeken en hedendaagse interpretaties. Dat zie je aan veel dingen.

Niet alleen aan de passie waarmee curator Bruno Fornari over ieder individueel stuk spreekt. Of aan de manier waarop Johan De Smet de dag voor de opening naar het STAM trekt om daar de perfecte historische schoentjes te gaan zoeken om bij een stuk te plaatsen. Maar ook aan de wijze waarop de techniekers alles op de juiste plaats hebben gezet, de zorg waarmee de erfgoedbewakers hun opdracht uitvoeren of het enthousiasme van de mensen van de publiekswerking. Alles moet juist zijn. En dat maakt van deze plek een oase waar de passie voor de kunsten overslaat op eenieder die ze bezoekt.

Wie kon beter passen bij dat plaatje dan Catherine De Zegher, die met deze tentoonstelling aan haar eerste proefstuk gekomen is als museumdirecteur. Deze tentoonstelling met een lange geschiedenis werd dankzij haar visie en internationale bagage in een nog een bredere context geplaatst met twee zijprojecten.

Théodore Géricault ging op zeer authentieke wijze op zoek naar het wezen van het menselijk lijden, zowel fysiek als psychisch. Hij was bezeten door wat medisch niet te vatten en politiek niet te benoemen was, en benaderde de dingen voorbij de gangbare beeldtradities. Centrale thema’s van migratie, van strijd, van lijden werden langs alle mogelijke kanten bekeken met zeer grondige voorstudies. Hij slaagt er magistraal in om een nieuwe manier van kijken te introduceren, door een extreme nauwkeurigheid in techniek, door zijn inlevingsvermogen en door een specifieke methodiek van belichting in de beelden. U zal zien hoe hij enkele overlevenden van het vlot van de Medusa portretteerde in zijn voorstudies, hoe hij de anatomie bestudeerde en het wezen van de mens in zijn dagdagelijkse zijn probeerde te vatten in zijn tekeningen en schilderijen.

In deze tentoonstelling wordt het wezen van het werk van Géricault uiteengerafeld. De bezoeker wordt meegenomen in een verhaal dat verder bouwt op de thema’s en technieken waarmee hij werkte. Catherine De Zegher legde samen met haar team verbanden met wetenschappelijke en politieke gebeurtenissen uit dezelfde tijd. En de thema’s krijgen ook hedendaagse uitingen om het universele karakter van zijn werk in de verf te zetten. Zo zijn er twee parallelle projecten gespiegeld aan de tentoonstelling, die van de installatie van Alfredo en Isabel Aquilizan en die van de aansluitende tentoonstelling over de rol van de vrouw tijdens de Franse Revolutie.

U zal zich kunnen verdiepen in de talrijke historische stukken die aantonen hoe zijn meest gekende werken opgebouwd werden. Het topstuk van de tentoonstelling blijft toch wel ‘Het vlot van de Medusa’, een meesterwerk dat als historische replica dankzij uitzonderlijk vervoer vanuit het Musée de Picardie in Amiens tot hier is geraakt. Dit werk omvat een thema van alle tijden, een thema dat we als stad ook gans het jaar zullen herdenken: migratie. Migratie is van alle tijden, en zal ook van alle tijden blijven. Dat zien we hier terug in de verbanden die worden gelegd met de citaten van overlevenden van Lampedusa en met de installatie van de Aquilizans.

In het lijden als centraal thema in deze tentoonstelling komt ook de dood uitgebreid aan bod, tot en met de dood van de kunstenaar zelf, die in beeld werd gebracht door zijn vrienden. De dood hoort bij het leven. Ook wij worden er niet van gespaard. Dat gelft helaas ook voor twee mensen die een bijzonder belangrijke rol hebben gespeeld voor dit museum. Twee jaar geleden namen we afscheid van Robert Hozee voormalig directeur en bezieler van het MSK. En op 1 december 2013 moesten we ook afscheid nemen van van Dany Vandenbossche. Danny was de voorzitter van de vrienden van het MSK. Ook hij was van onschatbare waarde voor dit museum.

Tot slot wil ik een bijzonder woord van dank uitspreken ten aanzien van de volgende personen.

J’aimerais remercier chaleureusement Monsieur Bernard Valero, l’ambassadeur de la République française en Belgique. Ce soir, Monsieur Valero est aussi l’ambassadeur des musées et institutions français qui nous avons prêté des œuvres extraordinaires pour cette exposition, entre autres le Musée des Beaux-Arts de Rouen, l’Ecole nationale supérieure des Beaux-Arts à Paris, le Musée de Picardie à Amiens, le Musée des Beaux-Arts à Angers, le Palais des Beaux-Arts à Lille, et la Bibliothèque nationale et le Musée du Louvre à Paris. Grâce à leurs supports, cette exposition nous donne une expérience superbe.

I would also like to express my special gratitude to Alfredo en Isabel Aquilizan for making the impressive installation in coöperation with schools and families of Ghent.

Tot slot wil ik het personeel van het MSK bedanken voor het schitterende werk.

Geniet van de tentoonstelling.